Na een succesvolle start van het Leernetwerk Veilig vergaderen bouwen we verder aan een groeiende praktijk van gemeenten die elkaar weten te vinden, inspireren en versterken. Door het hele land delen gemeenten hun ervaringen en inzichten over hoe zij omgaan met vergaderingen die onder druk kunnen komen te staan. Want veilig kunnen vergaderen is geen vanzelfsprekendheid – het vraagt om aandacht, voorbereiding en samenwerking.
In Almere werd die gezamenlijke ambitie op 10 april concreet. Vertegenwoordigers van onder meer de gemeenten Breda, Leiden, Tubbergen en Overbetuwe kwamen samen met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Vereniging van Griffiersom van elkaar te leren en praktijkervaringen uit te wisselen. De bijeenkomst liet zien waar het leernetwerk voor staat: samen optrekken, kennis delen en elkaar versterken in het beschermen van het democratisch proces.
Wat werkt in de praktijk
Thy Nguyen, raadsadviseur vakmanschap bij de gemeente Almere, organiseerde de samenkomst. Sinds een aantal maanden houdt zij zich intensief bezig met het onderwerp veilig vergaderen. “Ik vind het belangrijk dat we als gemeenten van elkaar kunnen leren,” vertelt ze. “Daarom hebben we niet alleen een overleg georganiseerd, maar ook een rondleiding door het gebouw. Dan zien jullie hoe het hier werkt in de praktijk en wat wellicht voor andere gemeentes ook kan werken.”
Een veilige en toegankelijke omgeving
De rondleiding wordt gegeven door Johan Baljet, directeur van JMB groep. Hij werkt al vijftien jaar voor de gemeente Almere en kent het gebouw op zijn duimpje. Samen met de aanwezigen loopt hij door het stadhuis, bespreekt verschillende scenario’s en deelt zijn ervaringen. Johan weet precies wat er komt kijken bij vergaderingen met beladen onderwerpen – vóór, tijdens en na afloop. Johan: “We stellen onszelf steeds weer dezelfde vraag. Hoe zorgen we ervoor dat de gemeenteraad zijn werk kan doen in een veilige en toegankelijke omgeving?”
Voorbereiding begint buiten het stadhuis
Voor Johan begint veilig vergaderen niet bij de voordeur van het stadhuis, maar al ver daarvoor. “Op donderdagavonden ontvangen we onze bewoners,” zegt hij. “Staat er een gevoelig onderwerp op de agenda – denk aan een AZC, bomenkap of betaald parkeren – dan bereiden we ons daarop voor.
Als je weet wat er leeft, ben je veiligheidsprobleem een stap voor
Volgens Johan is dat cruciaal om veilig te vergaderen. “Als je weet wat er leeft in de wijk en wat je kunt verwachten op de agenda, dan ben je al een heel eind. Je bent veiligheidsproblemen dan eigenlijk een stap voor.”
Laagdrempelig waar mogelijk, alert waar nodig
Tijdens de rondleiding wordt duidelijk hoeveel er is nagedacht over veiligheid bij de inrichting van het stadhuis van Almere. Het gebouw is opgedeeld in verschillende zones, met elk een eigen functie en beveiligingsniveau. Bezoekers worden bij binnenkomst op een laagdrempelige manier ontvangen, waarbij veiligheid en toegankelijkheid hand in hand gaan. “We willen geen onnodige drempels opwerpen,” zegt Johan. “Maar we zijn wel alert als daar aanleiding voor is.” Met een lach vervolgt Johan: “Het is hier in Almere geen Wildwesten hoor. Sterker nog: er is zelden iets aan de hand. Maar dat willen we graag zo houden. Daarom letten we voortdurend op afwijkend gedrag en mogelijke risicosituaties. En als het nodig is, schakelen we snel met politie of handhaving.”
Ook zonder groot budget is veel mogelijk
Almere heeft als grote gemeente veel mogelijkheden. Er is ruimte en capaciteit. “We weten dat we bevoorrecht zijn,” zegt Thy. “Niet iedere gemeente heeft dezelfde mogelijkheden als wij. Maar veilig vergaderen begint niet met geld. Het begint met bewustzijn. Toen we met dit onderwerp aan de slag gingen, merkten we hoeveel er mogelijk is. Ook zonder grote investeringen. Denk aan een goede indeling van tafels en stoelen voor meer overzicht en veiligheid tijdens vergaderingen. Het kiezen van ervaren voorzitters bij beladen onderwerpen. Huisregels op de schermen tijdens een vergadering. En een agressieprotocol voor raadsleden. Je hoeft niet alles perfect geregeld te hebben om stappen te zetten.”
Het onderwerp verdient prioriteit
Zowel Thy als Johan vinden dat het onderwerp ‘veilig vergaderen’ wél prioriteit verdient. “De gemeente maakt budget vrij voor beveiliging,” legt Johan uit. “Ook buiten de deur.
Volgens Thy is dat geen overbodige luxe. “Soms is het niet normaal wat raadsleden te verduren krijgen. De één meldt het, de ander probeert het zelf op te lossen. ‘Ik ben wel wat gewend’, krijgen we dan te horen. Maar vaak zijn het aangiftewaardige situaties. Daarom hebben we ook afspraken gemaakt met de politie over hoe en waar aangifte kan worden gedaan, zodat het verstoren van vergaderingen of bedreigen van politieke ambtsdragers (extra) serieus wordt opgepakt. Intimidatie en bedreiging mogen we niet normaliseren.”
Oefenen is de gouden tip
Als Johan en Thy één gouden tip mogen delen, hoeven ze niet lang na te denken. “Scenario’s oefenen,” zegt Johan. “Dat heeft in Almere het allerbeste gewerkt. Wij doen dat met iedereen samen: bodes, griffie, raadsleden, beveiligers, et cetera. We spelen bijvoorbeeld een situatie na met een agressieve bezoeker die spullen gooit. Dan zie je precies waar het goed gaat en waar het nog beter kan.”
In Almere gebeurt dat oefenen intussen structureel. Draaiboeken en scenario’s liggen klaar en worden actief gebruikt. “Dan kun je die bij ons opvragen”, besluit Johan. “We delen onze kennis graag.” Thy beaamt dit. “Dat is precies de kracht van het leernetwerk. Je hoeft dit niet allemaal zelf uit te vinden. Er is al zoveel kennis.”
Nieuwe deelnemers gezocht
De bijeenkomst in Almere markeert het begin van een reeks praktijkgerichte sessies binnen het Leernetwerk. Gemeenten stellen zich open, delen hun aanpak en laten zien wat werkt én wat beter kan. Daarmee groeit niet alleen kennis, maar ook het vertrouwen dat we deze opgave samen kunnen dragen. Want veilig vergaderen organiseer je niet alleen. Dat doen we met elkaar. Het Leernetwerk Veilig vergaderen bestaat op dit moment uit 25 gemeenten, 3 provincies en 1 waterschap. Graag willen we het Leernetwerk uitbreiden met nieuwe deelnemers. Wilt u aansluiten? Meldt u dan voor 6 mei 2026 aan. Dit kan door een bericht te sturen aan charlotte.kleef2@minbzk.nl, graag via de griffie, gemeente-/provinciesecretaris of secretaris-directeur.