Persoonlijke verhalen

De nieuwe Leidraad Veilig Bestuur geeft handvatten voor de weerbaarheid van organisaties. Betrokkenen bij het Netwerk Weerbaar Bestuur vertellen over hun ervaringen.

‘Een sessie met deskundigen helpt om agressie bespreekbaar te maken’

Raadsleden en collegeleden in een tiental gemeenten hadden al een gespreksavond in het kader van de On Tour-bijeenkomsten van het Ondersteuningsteam (OT) Weerbaar Bestuur. Onlangs had het Ondersteuningsteam een sessie bij de gemeente Heemstede. Het werd een mooie avond waarbij werd gesproken over weerbaarheid buiten, maar ook binnen de raadszaal. Burgemeester Astrid Nienhuis blikt terug op een zinvolle sessie en heeft ook wat suggesties voor het OT.

'Praat met elkaar en accepteer niet alles'

De gemeente Apeldoorn heeft weerbaarheid voor politieke ambtsdragers structureel op de agenda staan en geeft op geheel eigen wijze invulling aan de omgang met dit onderwerp. We spraken met Quirijn Visscher (adviseur raadsprojecten en onderzoek), Ronald Westerhof (senior adviseur weerbare overheid) en waarnemend griffier Marit Stam over de 'Apeldoornse aanpak'.

'Het is het beste om rustig te blijven, te deëscaleren'

Onlangs volgde het volledige college van de gemeente Rijswijk de cursus Omgaan met intimidatie en bedreiging door het opleidingsinstituut van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) Deze cursus wordt aangeboden vanuit het Netwerk Weerbaar Bestuur. Wethouder Werner van Damme was er ook bij en blikt terug. "Ik ben me denk ik bewuster van de dingen die ik zelf zeg en de dingen die anderen zeggen."

Veertig procent gemeenten al in gesprek over intimidatie en bedreigingen

Van alle 342 gemeenten zijn er tot nu toe 263 gemeenten uit negen provincies benaderd door het Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur. Het heeft bij 147 gemeenten al geleid tot voorgesprekken over hoe om te gaan met intimidatie en bedreigingen. In 52 gemeenten is er al een avondbijeenkomst gehouden met raadsleden (en meestal ook collegeleden) over hoe om te gaan met agressie en intimidatie.

“Weerbaar bestuur vraagt ook een weerbare ambtelijke organisatie”

Vanwege het 5-jarig bestaan van het Netwerk Weerbaar Bestuur blikken een paar netwerkpartners terug en vooruit. Welke mijlpalen hebben we samen bereikt, en wat zijn de uitdagingen voor de toekomst? Deze keer aan het woord: Ilona Kalksma, hoofd van het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC) Den Haag en landelijk portefeuillehouder Bestuurlijke Weerbaarheid en Jelle van Triest, senior adviseur bij het Landelijk Informatie- en Expertisecentrum (LIEC).

"Ook nazorg is belangrijk, vooral voor het herstel"

Vanwege het 5-jarig bestaan van het Netwerk Weerbaar Bestuur blikken een paar netwerkpartners terug en vooruit. Welke mijlpalen hebben we samen bereikt, en wat zijn de uitdagingen voor de toekomst? Deze keer aan het woord: Marieke Spijkerman, senior beleidsadviseur bij Slachtofferhulp Nederland.

“Veel mensen kennen ons alleen als de club die komt kijken als er iets is misgegaan”

Vanwege het 5-jarig bestaan van het Netwerk Weerbaar Bestuur blikken een paar netwerkpartners terug en vooruit. Welke mijlpalen hebben we samen bereikt, en wat zijn de uitdagingen voor de toekomst? Deze keer aan het woord: Jacko de Kort en Tom Gedden, programmamanagers preventie van de Rijksrecherche.

“Het gesprek moet niet incidentgedreven zijn”

Ter ere van het 5-jarig bestaan van het Netwerk Weerbaar Bestuur blikken een paar netwerkpartners terug en vooruit. Welke mijlpalen hebben we samen bereikt, en wat zijn de uitdagingen voor de toekomst? Deze keer aan het woord: Hans Groot, integriteitsadviseur bij het Steunpunt Integriteit Politieke Ambtsdragers (SIPA).

“Intimidatie en bedreiging zijn de bijl aan de wortel van ons democratisch rechtsstelsel”

Vanwege het 5-jarig bestaan van het Netwerk Weerbaar Bestuur blikken een paar netwerkpartners terug en vooruit. Welke mijlpalen hebben we samen bereikt, en wat zijn de uitdagingen voor de toekomst? Deze keer aan het woord: Patrick van den Brink, directeur van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (het CCV).

‘Agressie in het werk? Blijf er niet mee lopen, ga in gesprek’

Nog niet zo lang geleden opereerden provinciale politici en bestuurders in de luwte. Nu zij meer direct contact met burgers hebben, krijgen zij steeds vaker te maken met bedreiging en intimidatie. Yvon van Loon, directeur van beroepsvereniging Statenlidnu, is daarom sinds vorig jaar adviseur geworden binnen het Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur. ‘Het is belangrijk dat we samen de grens trekken en ervoor blijven zorgen dat onze democratie in balans blijft.’

’Intimidatie hoort er écht niet bij’

Als commissaris van de Koning in Groningen krijgt René Paas Statenleden over de vloer die met agressie en intimidatie te maken krijgen. Althans, zo zou het moeten zijn. Maar hij weet dat lang niet alle gevallen hem bereiken. Zelf maakte hij ook het nodige mee. Hij doet er dan ook alles aan om de drempel zo laag mogelijk te maken. ‘Ik heb liever dat mensen bij me komen met iets wat waarschijnlijk geen bedreiging is, dan dat ze zaken wegstoppen en er ondertussen heel erg mee zitten.’

'Politici moeten naar de burger toe bewegen'

Een woedende menigte, een man die hem achterna zit of de ellende op social media. Jan Daenen, Statenlid in Gelderland, wordt er niet snel warm of koud van. Te allen tijde probeert hij het gedrag van de boze burger te begrijpen. ‘Meer bewustzijn over wat intimidatie werkelijk is, is hard nodig.’

'Als we vooruit willen, moeten we bruggen bouwen'

Vier jaar geleden begon ze enthousiast als Statenlid in Overijssel. Nu gaat Renilde Huizenga als D66-lijsttrekker voor een tweede termijn. Ze zag het debat verharden en intimidatie en agressie toenemen. Er is maar één oplossing om het tij te keren: de verbinding zoeken. Zowel met de inwoners als met collega-Statenleden.

’Vecht altijd terug’

Eén uitspraak, ook nog eens uit z’n verband gerukt, zorgde ervoor dat het leven van toenmalig Statenlid Julie d’Hondt op z’n kop stond. ‘Als ik had kunnen uitleggen wat ik precies bedoeld had, was die ene uitspraak geen eigen leven gaan leiden.’

’De beste weerbaarheidstraining is de dialoog’

Jaap Stalenburg, Statenlid in Fryslân, dacht dat hij alles al had meegemaakt. Maar de ‘belegering’ van het provinciehuis afgelopen zomer, met een bommelding als afsluiter, sloeg alles. In gesprek gaan met zowel de opstandige meute buiten de muren als met verbaal agressieve collega’s in de vergaderzaal is dé remedie.

Samen opstaan tegen agressie en intimidatie

Agressie en intimidatie zijn niet normaal, maar lijken helaas wel steeds meer onderdeel te worden van het publieke debat. Hoewel de gevallen van intimidatie en bedreiging toenemen en ook steeds vaker in het nieuws komen, neemt het aantal meldingen en aangiftes af. Om die trend te doorbreken is een norm tegen agressie en intimidatie voor decentrale politieke ambtsdragers ontwikkeld.

'Ik ben het vertrouwen in de mensheid een beetje kwijtgeraakt'

De doodsbedreigingen die Jan Hordijk, voormalig wethouder in Zuidplas, ontving, brachten hem niet van zijn stuk. Al beseft hij dat het klein houden van incidenten zijn overlevingsmechanisme is. 'Ik ben er in eerste instantie lichtzinnig mee omgegaan, zeker als het om de impact op mijn vrouw gaat.'

'Door te sparren met een collega voel je je niet zo alleen'

Hij voelde dat hij iets wilde met het onderwerp agressie en intimidatie. Daarom werd Daniël van Schijndel, raadslid in Asten, lid van het Ondersteuningsteam. Niet alleen om een luisterend oor te bieden aan collega’s die te maken hebben met bedreigingen, maar ook om er zelf iets van te leren. 'Door de coaching ben ik gaan beseffen hoe groot de impact van een incident op je gevoel is.'

'Creëer een veilige omgeving waarin mensen hun ervaringen kunnen delen'

Een bewoner die op een inspreekavond even uit zijn slof schiet, het hoort erbij, vindt Joyce Langenacker, burgemeester in Ouder-Amstel. Maar een plas verf voor de voordeur van je huis komt te dichtbij. 'Ook gedragingen die niet strafbaar zijn kunnen je raken. Daarom moeten we agressie en intimidatie meer bespreekbaar maken.'

'Ik wil anderen behoeden voor de valkuilen waar ik zelf in gestapt ben'

Frank van der Meijden, burgemeester in Laarbeek, heeft een missie. Hij wil en zal de georganiseerde drugscriminaliteit in zijn gemeente een halt toeroepen. De bijbehorende bedreigingen dacht hij nuchter te ondergaan, maar inmiddels weet hij dat de werkelijkheid anders is. 'De pijn zit niet eens in de bedreiging zelf, maar meer in de emoties van mijn achterban.'

"Onder politiebegeleiding naar de kerk is heftig"

Jurgen van Houdt, wethouder in Enschede, kreeg rond de komst van een asielzoekerscentrum het nodige op zijn bordje. En ook zijn gezin werd de dupe van alle commotie. Terugkijkend had hij graag eerder een sparringpartner gehad om zijn situatie mee te bespreken. 'Je moet wel een heel veelzijdig mens zijn om alles zelf te weten en te kunnen oplossen.'

"In elke raad een agressieprotocol, zo snel mogelijk"

Praten over een bedreiging, ervaringen delen binnen de lokale democratie, het moet gemeengoed worden, vindt Eline Lauret, raadslid in Nijmegen. ‘Het moet duidelijk zijn dat iemand zich gezien voelt en erkend wordt in zijn ervaring.’

’Hulp vragen hoort ook bij de regie nemen’

Ze maakte het een en ander mee als burgemeester en wethouder, maar een doodsbedreiging deed Letty Demmers, nu ombudsfunctionaris bij de Nationale Politie, beseffen dat een grens was overschreden. Als lid van het Ondersteuningsteam wil ze bestuurders ervan doordringen dat agressie en intimidatie op de agenda moet staan. Niet alleen na een incident, maar juist in de koude fase.

Integriteitskwesties: “Je wilt geen brievenbusplassers in je fractie”

Winnie Prins is voormalig wethouder in Zeewolde en voorzitter van het Kennispunt lokale politieke partijen. Ook is zij als ervaringsdeskundige betrokken bij het Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur. Het Kennispunt heeft onlangs de Module Integriteit en Weerbaarheid voor lokale politieke partijen gelanceerd. In dit interview vertelt Prins over het belang van aandacht voor weerbaarheid en integriteit in de selectie van kandidaat-volksvertegenwoordigers.

Weerbaarheidsscan maakt bestuurders Velsen alert op infiltratie

Vernieuwing en ontwikkeling van democratie ligt Ruurd Palstra (griffier gemeente Velsen) na aan het hart. "Als er in Velsen vormen van participatie opbloeien waarbij inwoners meedenken over hun buurt of woonplaats, geeft mij dat energie. De keerzijde van open en democratisch bestuur is dat kwaadwillende daar misbruik van kunnen maken. Bestuurders kunnen zich alleen kwetsbaar opstellen, als ze alert zijn op criminele ondermijning. Dat stond centraal in onze weerbaarheidscan."

Meld geweld en praat erover

Als arbeids- en organisatiedeskundige implementeert Monique van Limpt in opdracht van het A&O-fonds het Gemeentelijk Incidenten Registratiesysteem (GIR), een systeem voor de eigen organisatie. Daarnaast geeft ze trainingen over omgaan met agressie. “Helaas melden ambtenaren en bestuurders agressie- en geweldsincidenten nog te weinig, terwijl dat juist incidenten kan inperken en beperken.”